~ Salim Sarımurat

"Bir Adam Yaratmak" * Afiş

Dün akşam Cihan (kardeşim veya dostum mu demeliydim) ile beraber Üstad Necip Fazıl Kısakürek‘in yazdığı ve Mehmet Tahir İkiler‘in yönettiği Bir Adam Yaratmak adlı piyesin temsilini seyretmeye gittik. Yaklaşık 3 saat süren temsili ikimizde çok beğendik. Fırsatınız olursa izlemenizi tavsiye ederiz.

Piyes Husrev isimli muharririn yazdığı “Ölüm Korkusu” adlı bir eserin üzerine kurulu. Başta ölüm korkusu olmak üzere; var olmak, yaratmak, yaratılmak, insan ve acizliği, cemiyet ilişkileri gibi kavramlara değinen pek kıymetli bir tiyatro eseri.

Tiyatroyu uzun uzadıya anlatmak yerine maddeler halinde bildiklerimi, okuduklarımı, duyduklarımı aktarmaya niyetliyim. Ardından Bilkent Kütüphanesi’den (referans vermezsem olur mu hiç?) ödünç aldığım kitaptan temsili izlerken nazarı dikkatimi celbeden satırları aktaracağım. İlaveten, Üstad hakkında daha önce okuduklarımdan da bahsedeceğim.

• «Piyesi bir cümleyle özetler misin?» sorusuna şöyle cevap verebilirim:

Bir Adam Yaratmak, başındaki asıl sanatkar’ın (yaratıcı, var eden) farkında olmayan bir sanatkar’ın (muharrir) «Bir Adam Yaratmak» için çıktığı yolda, yaratmaya kalkıştığı adamın yaratılmış olan tâ kendisi olduğunu anlamasınının hikayesidir.

• Muhsin Ertuğrul, bir yemekte; «Niçin bir piyes yazmıyorsun?» sualiyle, tiyatroyu, «hayatın (kantite) gibi değersiz ve geçici yüzünü değil, (kalite) gibi derin ve sonsuz şahsiyetini zapteden ve onu molozlarından ayıklayarak tasfiye eden, tıpkısını, fakat başka türlüsünü gösteren mistik bir ayna» olarak gören Necip Fazıl’ın yıllardır içinde gömülü bir hasrete dokunmuş. O anda, Şehir tiyatrosuna bir eser teslim etmek için sadece 20 günlük bir süre kalmıştır. Hemen kararını verir ve 7 gün içinde Tohum‘u bitirir.
• Üstad, 1935 yılında yazdığı Tohum‘un ardından, 1937 yılında Zonguldak’ta bir maden ocağında Bir Adam Yaratmak adlı piyesini yazmış.
• Piyes yazıldıktan bir sene sonra, 1938 senesinde, İstanbul Şehir Tiyatro’sunda temsil edilmeye başlanmış. Kitabın mukaddimesinde bununla alakalı bir not bulunuyor. Husrev ismindeki muharrir olan şahsı Muhsin Ertuğrul, Ulviye ismindeki ve muharrir’in annesi rolündeki şahsı ise  Neyyire Ertuğrul oynamış. Muhsin ve Neyyire Ertuğrul o dönemde evliymişler. Bildiğim kadarıyla, Üstad’ın yazdığı piyeslerin büyük bir çoğunluğu Muhsin Ertuğrul tarafından temsile alınmış.
• Tahmin edebileceğiniz üzere, bizim izlediğimiz temsilde muharrir rolünü Mehmet Tahir İkiler oynuyordu. Gerçekten çok başarılı bir performans sergilediğini söylemeliyim. İkiler muharrir karakterini o kadar iyi üstlenmişti ki, sağolsun, ara ara Husrev ben oluyordum sanki.. (Tabi bu nazardan nazara değişen bir olgu olsa gerek)
• Piyes 1977′de Yücel Çakmaklı tarafından TRT için TV’ye aktarılmış. Bilgisayar veya televizyon karşısında oturup film izlemektense tiyatro salonunda temsili canlı kanlı görmek benim için daha etkileyici oluyor. Tercihi ilk seçenek olanlar için aşağıda güzel haberler var.

Evet. Bu kadar konuştuktan sonra, Bir Adam Yaratmak piyesine nasıl ulaşabiliriz? sorusuna cevap vermenin vakti geldi sanırım.

• Piyesin kitabını Büyük Doğu Yayınları‘nın sitesinden sipariş edebilirsiniz.
• Başkent Tiyatroları‘nın (veya takip ettiğiniz diğer tiyatroların)  internet sitesinden piyesin temsil zamanlarını takip edebilirsiniz.
  • Veya takip ettiğiniz diğer tiyatro sahnelerinden…
• Zamanım yok veya gidebileceğim bir temsil yok gibi şikayetlere cevaben olsa gerek, filmi internet üzerinden yayınlamışlar.
  • Dilerseniz 3 parça halinde Google’ın güvenilir sunucularına yüklenen videoları 1, 2, ve 3 sırasıyla izleyebilirsiniz.
  • Dilerseniz şuradan indirip izleyebilirsiniz.

Bütün bu anlattıklarımın ardından piyesten beğendiğim bazı kısımları aktarıp yazıyı bitirmekle iktifa edeceğim.

Continue reading ‘Bir Adam Yaratmak’